خانه / دینی / کاربرد قاعده حفظ نظام در اندیشه فقهی ـ سیاسی امام خمینی‌ (ره)

کاربرد قاعده حفظ نظام در اندیشه فقهی ـ سیاسی امام خمینی‌ (ره)

چکیده

حفظ نظام اجتماعی و سیاسی جامعه، مسئله‌ای است که از دیرباز همواره مورد توجه اندیشمندان حوزه‌های مختلف علوم اجتماعی قرار داشته است. فارغ از نوع نگرش به این مسئله، تلاش جهت حفظ نظام اجتماعی و حتی سیاسی، امری پسندیده و ایجاد اختلال در نظم و امنیت عمومی و نظام معیشت جامعه امری قبیح محسوب می‌شود. در فقه شیعه نیز این مسئله تحت عنوان قاعده «ضرورت حفظ نظام» و «حرمت اختلال نظام» توسط فقهای امامیه مطرح شده و مبنای صدور حکم و اجرای آن در موارد مختلفی قرار گرفته است. حضرت امام (;) از برجسته‌ترین فقهای معاصری است که توجه فراوانی به جایگاه این قاعده در منظومه فقه شیعه داشته و بهره فراوانی در مرحله صدور احکام فقهی و نیز مرحله اجرای احکام در عرصه اجتماع از این قاعده برده است. این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسش است که قاعده ضرورت حفظ نظام چه تأثیری در مرحله صدور احکام فقهی سیاسی در اندیشه حضرت امام (;) داشته است. برای پاسخ به این پرسش، داده‌های لازم با استفاده از روش مطالعات کتابخانه‌ای و اسنادی و با مراجعه به آثار برجای مانده از امام (;) گردآوری شده و با بهره‌گیری از روش تحلیلی ـ توصیفی مورد تفسیر و تبیین قرار خواهد گرفت. چارچوب مفهومی مقاله نیز قاعدۀ حفظ نظام است که در قالب چهار محور  «حفظ کیان اسلام»، «حفظ نظام اجتماعی»، «حفظ نظام معیشتی» و «حفظ نظام سیاسی و حکومتی» مورد بررسی قرار گرفته است. نتیجة تحقیق حاضر آن است که مهم‌ترین ابداع ایشان نسبت به فقهای پیش از خود، گسترش مفهومی قاعده ضرورت حفظ نظام و افزودن محور حفظ نظام سیاسی به دایره شمول این قاعده است. 

کلیدواژه ها:قاعده حفظ نظام؛ امام خمینی (ره)؛ کیان اسلام؛ بیضه اسلام؛ نظام سیاسی اسلام؛ نظام اجتماعی اسلام؛ نظام معیشتی جامعه

نویسندگان:

دکتر ناصر جمالزاده: دانشیار علوم سیاسی دانشگاه امام صادق (ع)

مجتبی باباخانی: دانشجوی دکتری رشته معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق‌ (7) گرایش مسائل ایران

مجله دانش سیاسی – دوره 13، شماره 25 (بهار و تابستان)، پاییز 1396.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.   

درباره ی

همچنین ببینید

مطالبات روشنگری و آزادی‌های دیکته شده غربی‌ها ثمره عمل نکردن به مباحث دینی است

مهدیا وهابی، عضو جمعیت بانوان فلرهیخته استان کردستان در گفت‌وگو با ایکنا از کردستان، اظهار …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *