خانه / دینی / معرفی انتقادی نقد عقل اسلامی و اسلام‌شناسی تطبیقی محمد ارکون

معرفی انتقادی نقد عقل اسلامی و اسلام‌شناسی تطبیقی محمد ارکون

چکیده مقاله:
اندیشۀ ارکون دارای ابعاد فلسفی، ادبی، جامعه‌شناختی و تاریخی است که متأثر از فضای میان رشته‌ای علوم اسانی مدرن و بیشتر پسا مدرن است. نشانه ‌شناسی سوسور، بایگانی‌شناسی و تبارشناسی فوکو و ساختارشکنی دریدا را می‌توان از جمله مبانی معرفتی تأثیرگذار بر اندیشۀ او به حساب آورد. مسئلۀ اساسی او تبیین علل عقب ماندگی کنونی جوامع اسلامی و پیشرفت دنیای غرب است، به نظر ارکون ، در قرن چهارم هجری و قبل از شکل‌گیری مدرنیتۀ غربی، مدرنیتۀ کوچکی در جهان اسلام توسط معتزله شکل گرفته بود. او در پی جستجوی علل شکست مدرنیتۀ اسلامی و رهایی جهان اسلام از وضعیت نا بهنجار فعلی، پروژۀ «نقد عقل اسلامی» را مطرح می‌کند؛ پروژه‌ای که هدف آن، با بکارگیری روش‌های علوم انسانی فوق الذکر، پرداختن به اندیشه‌ناپذیر و اندیشه‌ناشده‌های میراث اسلامی به منظور شکوفاسازی آن است. تحقیق حاضر با رویکرد تحلیلی ـ انتقادی نشان می‌دهد که بکارگیری نقد عقل اسلامی به دلیل اتخاذ مبانی مدرنیستی و پسا مدرنیستی متضاد با مبانی اسلامی، نه تنها به شکوفاسازی و بازخوانی علم دینی منجر نمی شود بلکه نتیجه‌ای جز بازسازی میراث اسلامی بر مبنای سکولاریزم غربی ندارد. شکاکیت، نسبیت، فرهنگی دانستن عقل و خمودگی مضاعف سنت، پیامد حتمی بکارگیری این روش در تحلیل میراث اسلامی است.

کلیدواژگان: ارکون، نقد عقل اسلامی، اسلام‌شناسی تطبیقی، اندیشه‌پذیر، اندیشه‌ناپذیر، اندیشه‌ناشده، خیال، خیال‌خانه.

نویسنده:

محد داوود مدقق

دو فصلنامه مطالعات اندیشه معاصر مسلمین – دوره چهارم، شماره 4، آبان 1396.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.   

درباره ی

همچنین ببینید

تشییع نمادین حضرت زهرا(س) به بهترین شکل در پیشوا برگزار شود

به گزارش اخبار مذهبی مصلی به نقل از خبرنگار مهر، حجت الاسلام روح الله باقری …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *