خانه / مذهبی / زمان از دیدگاه حکما و متکلمان اسلامی

زمان از دیدگاه حکما و متکلمان اسلامی

چکیده

یکی از مهمترین مسائل فلسفی که هم در طبیعیات و هم در الهیات مورد بحث و تحقیق قرار گرفته، مسئلة زمان است. اندکی از متکلمان، زمان را امری عدمی دانسته و آنرا یک توهم پنداشته‌اند. اما آن دسته از متکلمان و حکما که زمان را امری وجودی دانسته‌اند در نحوة وجود و حقیقت آن نظریات مختلفی ارائه نموده‌اند. بعقیدة گروهی از متکلمان، زمان یک امر موهوم است، یعنی در خارج مصداق عینی ندارد اما منشأ انتزاع دارد. اما کسانی که برای زمان وجود عینی قائل هستند، دو گروه هند: برخی آنرا جوهر مجرد از ماده و برخی دیگر، جوهر مادی و جسمانی دانسته‌اند. اما نظریّة غالب اینست که زمان دارای وجود عینی و داخل در مقولة «کم» میباشد، یعنی «کمّ متصل غیرقار است» که باعتباری مقدار حرکت و باعتبار دیگر عدد حرکت است. زمان، مقدار حرکت را در یک مسافت تعیین میکند. در واقع نسبت زمان به حرکت مانند نسبت جسم تعلیمی است به جسم طبیعی. همانگونه که جسم تعلیمی ابعاد مبهم جسم طبیعی را تعیّن میبخشد، زمان هم مقدار حرکت را معیّن میکند. از این میان ملا‌صدرا باریک‌بینی بیشتری به خرج داده و زمان را بُعدچهارم موجودات مادی میداند. در این مقاله، نظریات مختلف حکما و متکلمان درباره» زمان مورد تحقیق تحلیلی قرار میگیرد.

کلمات کلیدی : زمان ، حرکت ، تقدم و تأخّر ، حدوث و قدم ، امتداد ، مدت ، دهر ،

نویسنده:

مقصود محمدی

فصلنامه خردنامه صدرا – شماره 87، بهار 1396.

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.   

درباره ی

همچنین ببینید

نبردی واقعی در فضای مجازی

به گزارش اخبار مذهبی مصلی به نقل از مجله فارس پلاس خبرگزاری فارس روزنامه کیهان …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *